“İşçi sınıfının sınıf olarak egemen sınıflara karşı çıktığı ve dıştan gelme bir baskıyla onları geriletmeye çalıştığı her hareket, siyasi bir harekettir.” [1]
Arjantin’in liberal Devlet Başkanı Javier Milei’nin gündeme getirdiği, işçi sınıfının kazanılmış haklarını ortadan kaldırmayı öngören yasa tasarısı ülkede yaklaşık bir aydır büyük bir krize yol açtı ve eyalet seçimlerinde başkent Buenos Aires de dahil tüm ülke sathında ağır bir darbe alan Milei’nin desteklenme oranını yüzde 41’lere düşürdü. [2]
11-12 Şubat’ta resmen Senato’ya taşınan ve “çalışma reformu” olarak duyurulan yasa tasarısı, 32’ye karşı 40 oyla -işçinin kaza ve hastalığı durumunda maaşından kesinti öngören maddenin değiştirilmesi talebi dışında- kabul edilerek Temsilciler Meclisi’ne gönderildi ve bu, Genel İş Konfederasyonu (CGT) tarafından bir “savaş ilanı” olarak okundu. CGT, bir “uyarı” grevi olarak başta liman, ulaşım ve temel hizmet sektörleri olmak üzere tüm üretimi durduran 24 saatlik başarılı bir grev organize etti ve liberal hükümeti 500-575 milyon dolarlık bir kayba uğrattı. [3] Sendika tarafından katılımı yüzde 90 olarak açıklanan bu grev, sokakları dolduran yüz binlerce Arjantinli sol, sosyalist güçler ve Peronist muhalefet tarafından da güçlü bir şekilde desteklendi. [4] Ülkenin ana muhalefet bloku Vatan İçin Birlik (Unión por la Patria) işçi sınıfının gerisinde kurabildiği iktidar karşıtı hattı, iktidar içindeki bazı isimlere genişletme ve tasarıyı durdurma çabasına girişse de buna muvaffak olamadı ve 19 Şubat’ta Temsilciler Meclisi de tasarıyı 121’e karşı 129 gibi epey dar bir farkla onayladı. Şimdi sıra CGT’nin “süresiz grev” tehdidine karşın Senato’nun 27 Şubat’ta tasarıyı nihai olarak onaylamasına geldi.
Daha önce Ayrım’da “Arjantin’de Milei’nin Şok Terapisi: Mitler ve Gerçekler” başlığıyla çıkan makale [5] ABD destekli liberal Milei hükümetinin ekonomi politikalarındaki iflası verilere dayalı açıkladığından burada işin iktisadi yönüne girmemeye çalışacağız. Tasarıyla ne amaçlandığı, CGT’nin izlediği politika, solun durumu ve Peronistlerle tartışma, sokak hareketinin geleceğine bakacağız.
Tasarının kapsamı ne?
Milei, yasa tasarısını sermaye sınıfı için mutlak emek sömürüsü anlamına de gelen “esneklik” ve “kayıt dışı istihdamı bitirme” maskesi altında sundu ve sermayenin haber organlarında da reform bu çerçeveyle tartışıldı. İçeriği ise bekleneceği üzere çok farklı. Tasarıyla işten çıkarma süreçleri kolaylaştırılıyor, tazminat hesaplamalarında birçok prim ve bonuslar hesaplama dışına itiliyor ve işverenlerin maliyetleri üzerindeki baskının kaldırılması ve sosyal güvenlik “yüklerinin” azaltılması için İşgücü Destek Fonu’nun (FAL) kurulması öngörülüyor. İşçilerin deneme süreçleri uzatılıyor, çalışma saatleri belirsizleştiriliyor, günlük çalışma süresinin 8 saatten 12 saate çıkarılmasına olanak tanınıyor, fazla mesai zorunluluğu gevşetiliyor, tatil ve izin rejimi işverenler lehine düzenleniyor, işçi ücretlerinin yabancı para cinsinden ödenebilmesinin önü açılıyor. Tüm bu dizginsiz saldırı Arjantin sermaye sınıfının içini pek rahatlatmıyor olsa gerek ki tüm bunların yanı sıra, sendikaların grev hakkı da aynı tasarıyla sınırlandırılıyor ve toplu pazarlık yetkileri daraltılıyor. [6]
Arjantin merkezli bir avukatlar topluluğu tasarıyla ilgili şu değerlendirmeyi yapıyor:
“Bu yasa tarafından önerilen reformlar dikkatle incelendiğinde, çalışma ilişkilerinin modernleştirilmesinden ziyade, ulusal tarihimizde iş yasalarının kabulünden önceki dönemlere geri dönüldüğü görülmektedir. Reform, işçi sınıfının son 81 yılda kazandıklarını tersine çevirmekte ve bazı aktörlerin, Peronizm öncesi tarım-ihracatçı Arjantin’e benzer bir servet yoğunlaşması modeline dönme arzusunu açığa çıkarmaktadır.” [7]
Peronizm sorunu
Yapılan “Peronizm” vurgusu oldukça önemli çünkü greve çıkan CGT’nin Peronistler tarafından yönetildiği biliniyor. Arjantin’deki Milei karşıtı ana akım muhalefetin iskeletini de yine Peronistler oluşturuyor. Ülkemizle bir analoji kurulacak olursa “ulusalcılar” şeklinde tanımlayabileceğimiz bu kesim Milei’nin faşizan eğilimleri ve dizginsiz liberalizmine karşı solla doğal bir iş birliği içerisine girmiş durumda. Ekonomi tepetaklak gidiyor, en temel “demokratik” kazanımlar hedef alınıyor. Milei’nin ucube kişiliğinden tiksinmek gibi oldukça “özel” bir gerekçeleri de var tabii.
Ülkenin “fabrika” ayarlarına sıkı sıkıya bağlı bulunan Peronistler, Milei’nin ekonomi politikalarını -elbette “düzenin ayakta kalabilmesi” adına- şöyle eleştiriyor:
“Liberal ekonomi teorisi, iş gücü piyasasını esnekleştirmenin işe alım maliyetlerini düşüreceğini ve istihdamı teşvik edeceğini öne sürer. Ancak bu varsayım, ekonominin dengede olduğu veya büyüdüğü durumlar için geçerlidir. Resesyon ve atıl sanayi kapasitesi içerisindeki Arjantin’deki iş gücü talebi işten çıkarma maliyetine karşı duyarsız, ancak beklenen satışlara karşı son derece duyarlıdır. Bugün iş gücü maliyetlerini düşürmek yeni istihdam yaratmaz, çünkü şirketlerin mal satabileceği bir alıcı kitlesi yoktur. Sendikaların zayıflatılması ise toplu pazarlık baskısını kırmak anlamına gelir. Sektörel sözleşmeler yerine iş yeri bazlı sözleşmelere öncelik verilmesi önerisi, sendikal pazarlık gücünün kalbine bir saldırıdır ve ücret eşitsizliğini derinleştirir. Arjantin gibi heterojen bir üretim yapısında bu durum, KOBİ’ler ve işçileri için her ay yüksek bir çatışma potansiyeli demektir. Bu durum ‘eşit işe eşit ücret’ ilkesini bozar ve düşük verimli sektörlerdeki işçileri güvencesiz bir geçim savaşına mahkûm ederek ulusal sendikaların yeniden dağıtıcı etkisini yok eder. Bu anlamda, süregelen enflasyon modelinin işleyişine hizmet eder, çünkü reel ücretlerin baskılanmasına yardımcı olur.” [8]
Sokağın ritmini ise Peronistler değil, sınıf belirliyor. Nitekim CGT’nin grevleri sokak hareketleriyle birleştirmedeki gönülsüzlüğüne rağmen yüz binlerce Arjantinli ilk grevi sokakla buluşturdu ve başta başkent olmak üzere tüm önemli merkezlerde yığınlar sokakları doldurdu; kolluk güçleriyle çatışmalar yaşandı.
Arjantin’deki radikal sokak hareketlerini Troçkist FIT-U ve Milei’nin “terörist” olarak damgalamaya kalktığı militan örgüt Barikat Birliği (Unidad Piquetera) yönlendiriyor. Arjantin’de sokağın meşruiyeti çok yüksek. Örneğin FIT-U bileşenlerinden İşçi Partisi’nin (Partido Obrero) İşçi Kutbu (Polo Obrero) adında sokak hareketlerine ağırlık veren bir kolu var ve bu Arjantin solundaki örgütler için alışılageldik bir durum. CGT’deki işçilerle bağını koruyan solun, Arjantin İşçiler Merkezi (CTA) adlı güçlü bir sendika konfederasyonu da var. Solun ortak tavrı, CGT yönetimini sınıfın öfkesi ve sokağın baskısıyla grevleri sürdürmeye itmek ve yanlış stratejilere karşı uyarmak oldu.
İşçi Basını’nda (Prensa Obrera) çıkan bir yazıda aşağıdakiler belirtildi:
“CGT’nin önce ‘grevsiz yürüyüş’ sonra ‘yürüyüşsüz grev’ çağrısı yapması, sendikal bürokrasinin işçilerin arkasından patronların ve IMF’nin hizmetindeki işçi düşmanı reformu müzakere ettiğini bir kez daha kanıtladı. Reform, meclis hakkına, grev hakkına, çalışma saatlerine, tazminatlara ve sosyal güvenlik fonlarına saldırırken CGT sadece kendi kasalarını ilgilendiren bazı maddeleri müzakere etti. Genel grev kararı, ancak hastalanan veya kaza geçirenlerden kesinti yapılmasını öngören maddeye yönelik kitlesel tepki üzerine alınabildi. Bizim CGT’den talebimiz, eylem hattının reformun tamamı yenilgiye uğratılana kadar sürdürülmesidir.” [9]
CGT, Senato’nun tasarıyı nihai olarak onaylaması durumunda “süresiz grev” kararı alacağını ilan ederek şimdilik bu baskıya boyun eğmiş görünüyor. Bu da bize, bir toplumsal hareketliliğe tüm kitle örgütleriyle bağı koparıp izole olarak değil (bkz. Arjantin’deki Komünist Parti’nin durumu) gerektiğinde onları zorlayarak öncülük edilebileceğini gösteren bir örnek veriyor. [10]
Sınıfların mevzilenmesi
İşçi sınıfının haklarının acımasızca ellerinden alındığı bu saldırıyı “modern üretimi yakalama” ve “iş yürütme süreçlerinin güncellenmesi” gibi perfectus ifadelerle aklama gayretindeki sermaye sınıfının temsilcilerinden Sanayi Birliği (UIA) Başkanı Martin Rappalini şunları söylüyor:
“Uyum sağlayabilen, yatırım yapabilen, yeniden yapılanabilen ve rekabet edebilen bir çalışma çerçevesi olmadan yaşayabilir, bütünleşik ve sürdürülebilir bir sanayi mümkün değil. Bugün ulusal sanayiyi savunmak, onu düzenleyen kuralları da modernleştirmeyi gerektirir. Karşımızdaki şey bir ilk adım. Çalışma dünyası değişmeye devam edecek. Sanayi dönüşmeye devam edecek. Önemli olan, kalıcı çatışmalar olmadan uyum sağlayabilecek kurumlara sahip olmak.” [11]
“Yaşayabilir, bütünleşik ve sürdürülebilir bir sanayi” denilenin ,Arjantin’in sanayisizleşmesiyle mümkün olduğu ve bu ifadelerin ardında sermaye sınıfının ülkenin aciz bir ABD sömürgesine dönüştürülmesinde komprador rolünü oynadığı görülüyor. Milei’nin tasmasını tutan bu komprador sınıf, “etkileyici” çabaları karşılığında övgü de koparıyor:
“Uluslararası Para Fonu (IMF) Sözcüsü Julie Kozak, Arjantin hükümetinin yürüttüğü reform ajandasından övgüyle bahsederek ekonomik istikrar planını ‘etkileyici’ olarak nitelendirdi. Kozak, bu reformlarla bağlantılı geçiş maliyetlerinin uygun şekilde hafifletilmesinin ise ‘önemli olacağı’ uyarısında bulundu.” [12]
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) Ekonomi Departmanı’nın blog sitesi de “reform” adımlarının sürdürülmesi için teşvikte bulunuyor:
“Arjantin, tarihinin en kapsamlı reform süreçlerinden birinden geçiyor. 2023 sonundan bu yana yetkililer, maliye, para, ticaret ve düzenleme politikalarını kökten değiştirmek adına, iş ortamında gözle görülür iyileşmeler sağlayan eşi benzeri görülmemiş adımlar attı. Bu dönüşümün yeni istihdam alanlarına ve daha iyi yaşam standartlarına dönüşebilmesi için politika yapıcıların [‘Yönetişim’ kavramına ne oldu?], işçilerin düşük verimli sektörlerden yüksek verimli sektörlere geçişinde maliyet yaratan kurumsal ve piyasa temelli aksaklıkları gidermeye devam etmesi gerekiyor.” [13]
“Maliyet yaratan kurumsal ve piyasa temelli aksaklık”, işçi sınıfının en temel hakları. İnsanlık dışı bir düzen için bunun “aksaklık” olması doğal, tıpkı bu düzenin insanlık için bir “aksaklık” olması gibi.
Bu parazitlerin en büyük korkularını, kaygılarını, sıkıntılarını “sokak” oluşturuyor:
“Buenos Aires şehir merkezindeki Kongre Meydanı’na akın eden aşırı sol partilerin ana kolları geri çekildikten sonra, sahneyi organize vandal gruplar aldı [Ne derin kurgu ama!]. Kask, gaz maskesi ve yüzlerini gizleyen maskeler takan küçük bir ‘birim’, polisin savunma hattının yakınında kartonlar kullanarak küçük bir molotofkokteyli üretim bandı kurdu.
Eğer Milei, çoğunluk için umut kaynağı olmaktan çıkarsa, [protestoların başladığı, 11 Şubat] çarşamba günü görülen şiddet olayları gittikçe çirkinleşip yayılabilir. Başkanlık Sarayı (Casa Rosada) şimdilik hegemonya düşleri kuruyor olabilir, ancak bir noktada uyanmaları ve ekonomiyi düzlüğe çıkarmaları iyi olur.” [14]
Warum gabst du mir zu sehen,
Was ich doch nicht wenden kann?
Das Verhängte muß geschehen,
Das Gefürchtete muß nahn. [15]
1 -Marx, K. (1993). Ücretli emek ve sermaye (S. Belli, Çev.). Sol Yayınları. 2 - Kollmann, R. (2026, 22 Şubat). Milei avanza en el Congreso, pero retrocede en la opinión pública. Pagina12. https://www.pagina12.com.ar/2026/02/22/milei-avanza-en-el-congreso-pero-retrocede-en-la-opinion-publica/ 3 - Eterovich, L. (2026, 18 Şubat). El Gobierno calcula que el costo del paro será de USD 575 millones con un bajo acatamiento. Infobae. https://www.infobae.com/economia/2026/02/19/el-gobierno-calcula-que-el-costo-del-paro-sera-de-usd-575-millones-con-un-bajo-acatamiento/ 4 - France 24. (2026, 19 Şubat). Striking Argentine workers clash with police in protest over labor reforms. https://www.france24.com/en/live-news/20260219-general-strike-to-protest-milei-s-labor-reforms-starts-in-argentina 5 - Oyvat, C., Öncü, S., & Rabinovich, J. (2025, 15 Şubat). Arjantin’de Milei’nin şok terapisi: Mitler ve gerçekler. Ayrım. https://www.ayrim.org/guncel/arjantinde-mileinin-sok-terapisi-mitler-ve-gercekler/ 6 - Misculin, N. (2026, 20 Şubat). Argentina's lower house passes labor reform despite strike. Reuters. https://www.reuters.com/world/americas/argentinas-lower-house-passes-labor-reform-sends-senate-final-vote-2026-02-20/ 7 - Harispe, S. (2026, 16 Şubat). Guía para leer la Reforma Laboral. Palabras del Derecho. https://www.palabrasdelderecho.com.ar/articulo/6544/Guia-para-leer-la-Reforma-Laboral 8 - Rueda, C., & Herrera, H. P. (2026, 29 Ocak). La reforma laboral que propone Milei no es técnica, es distributiva. Ámbito. https://www.ambito.com/opiniones/la-reforma-laboral-que-propone-milei-no-es-tecnica-es-distributiva-n6240144 9 - Prensa Obrera. (2026, 2 Şubat). Paramos y movilizamos el jueves 19 por un plan de lucha hasta derrotar la reforma laboral esclavista. https://prensaobrera.com/sindicales/paramos-y-movilizamos-el-jueves-19-por-un-plan-de-lucha-hasta-derrotar-la-reforma-laboral-esclavista 10 - Debre, I. (2026, 20 Şubat). Milei’s overhaul of Argentina labor law advances in Congress as unions strike in protest. AP. https://apnews.com/article/argentina-labor-overhaul-milei-trump-strike-f95f293bd7eefe3c00a4d3a0d7656a5c 11 - Rappallini, M. (2026, 6 Şubat). Un nuevo marco laboral previsible para la generación de empleo. La Nación. https://www.lanacion.com.ar/economia/un-nuevo-marco-laboral-previsible-para-la-generacion-de-empleo-nid06022026/ 12 - Buenos Aires Herald. (2026, 20 Şubat). IMF calls Argentine stabilization ‘impressive’ but warns of ‘transition costs’. https://buenosairesherald.com/economics/imf-calls-argentine-stabilization-impressive-but-warns-of-transition-costs 13 - Ecoscope. (2026, 20 Şubat). Why Argentina needs a labour market reform. https://oecdecoscope.blog/2026/02/20/why-argentina-needs-a-labour-market-reform/ 14 - Fontevecchia, A. (2026, 14 Şubat). Molotov cocktails and circumstantial majorities. Buenos Aires Times. https://www.batimes.com.ar/news/opinion-and-analysis/molotov-cocktails-and-circumstantial-majorities.phtml 15 - Schiller’in Kassandra şiirinde geçen dizeler: “Neden görmemi sağladın, / Değiştiremeyeceğim o şeyi? / Kaderde olan gerçekleşmeli, / Korkulan son yaklaşmalı."
