La France Insoumise (Boyun Eğmeyen Fransa) 2016 yılında kurulan radikal sol bir siyasi harekettir. Ülkedeki en büyük sol parti olup, son cumhurbaşkanlığı seçimlerinde yüzde 22 oy almıştır ve üye sayısı bakımından Fransa’nın önde gelen bir partisidir. Adayları Jean-Luc Mélenchon ise 2027 cumhurbaşkanlığı seçimlerinin favori adaylarından biridir. Pierre Castex partinin gençlik örgütü Jeunes Insoumis’de Uluslararası işlerden sorumlu kurul üyesi ve parti sözcüsüdür.
Söyleşi & Çeviri: Buket Yalçın
Son yıllarda, özellikle eğitim, sağlık ve konut gibi temel sosyal sektörlerdeki bütçe kesintilerinin sosyal refahı nasıl zayıflattığını gördük; öte yandan NATO ülkelerinde, -özellikle de Avrupa’da- askeri harcamalar artmaya devam ediyor. Eğitim alanındaki koşulların giderek kötüleşmesi karşısında, Fransa’daki lise öğrencileri tarafından başlatılan protestolar öncelikle bu bütçe kesintilerine bir tepki olarak değerlendirilebilir mi? La France Insoumise, bu öğrenci hareketliliği dalgasını nasıl değerlendiriyor ve yorumluyor?
Açıkçası Fransa’da oluşan öğrenci hareketi liberal bütçe yönetimi ve politikalarıyla doğrudan bağlantılıdır. Hareketin çıkış noktası ve talepleri oldukça maddi nitelikteydi ve bu nedenle doğrudan bütçeyle ilgili olduğunu ifade etmek gerekir. Her sınıfta bir öğretmenin bulunması, okul binalarının çökmemesi, lise öğrencilerinin öğrenmeye elverişli koşullarda eğitim görmesi, üniversiteye giriş için yapılan seçim sisteminin sona erdirilmesi ve her sınıf başına kabul edilebilir bir öğrenci sayısının gerçekçi kılınması; -Fransa liselerinde sınıf başına 35-40 öğrenci bulunması oldukça yaygın bir durumdur- bu taleplerin başlıcalarıydı. Bu taleplerin oluştuğu koşulların ise doğrudan hükümetin kemer sıkma politikalarıyla bağlantılı olduğunu ifade etmek mümkündür.
Ancak daha derin bir bakış açısıyla ifade edecek olursak, gençler kendileri tarafından ve kendileri için şekillendirilecek yeni bir dünya talep ediyorlar. Karşılıklı yardımlaşma, feminizm, çevrecilik, ırkçılık karşıtlığı ve dayanışmanın hakim olduğu bir dünya… Bu durumun gençlik hareketinin dışında kalan önceki kuşakları büyük bir mutlulukla doldurduğunu ifade etmekte fayda var. Bu toplumsal hareket 1968 yılından bu yana Fransa gençliği arasında görülen en büyük hareket olmanın da ötesinde yirmi birinci yüzyılının ikinci en büyük hareketi; Fransa gençliğinin ve dolayısıyla toplumun derinliklerinde bir şeyler değişiyor.
Fransa’daki protestoların, banliyölerdeki liselerden başlayarak daha geniş bir Avrupa çapına sahip kitlesel bir harekete dönüştüğünü gözlemledik. Bu ölçekteki bir seferberlik göz önüne alındığında, hareketin ortak talepler etrafında birleştirilmesinin ve somut kazanımlar elde edilmesinin mümkün olduğunu düşünüyor musunuz? Mevcut siyasi koşullar altında bunu mümkün kılmak için hangi araçlar ve kurumlar harekete geçirilmelidir?
Mantık, liselerin yüzde altmışından fazlası ve üniversitelerin yüzde doksan beşi işgal edilmişken Macron hükümetinin geri adım atmasını gerektirirdi; zira normal koşullar altında hükümetler böyle durumlarda geri adım atar. Ne var ki onlar bugün kapitalist dünyayı savunmakta ısrar ediyorlar. Oysaki onları çöküşe ve yıkıma sürükleyecek olan işte bu kör inatçılıktır; bu üzücü bir durum değil, bunu sonuna kadar hak ediyorlar.
Öğrenci sendikaları ise Fransa’da hareketi örgütlemek ve temsilciliğini üstlenmek konusunda oldukça önemli bir rol oynuyor, fakat çoğunlukla savunma pozisyonundalar. Ancak sendikalar açısından taban tarafından arka planda bırakılmaları önemli değil, onlar için önemli olan hareketin kazanacağı zafer.
Fransa’daki öğrenciler tarafından örgütlenen büyük direniş dalgası, birçok ülkeye okullarda yeni bir küresel sol hareketin şekillenmeye başlayabileceği umudunu verdi. Son beş yıl boyunca, Avrupa’nın büyük bir bölümünde kitlesel hükümet karşıtı protestolara da tanık olduk. Bu hareketlerin enternasyonalist bir direniş cephesi haline gelebileceğine inanıyor musunuz?
Dünyanın dört bir yanındaki gençler, başta iklim değişikliğinin ölümcül tehdidi ile pek çok kriz başlığının içerisinde değerlendirilebilir. Gençler açısından içinde bulunduğumuz yüzyılda karşı karşıya kalınan zorlukların hepsi kapitalizmin krizlerinden kaynaklanmaktadır ve bu krizlerden bir çıkış yolu sunulamayacağı açıkça kavranmıştır.
Sınırların ötesinde kitlelerin örgütlülüğünün artıp artmayacağını bilemiyorum. Ancak şu kaçınılmaz bir gerçektir ki; sosyal ağla sayesinde dünyanın dört bir yanındaki gençler birbirlerini görüyor, birbirlerinden ilham alıyor ve mevcut işleyen düzene karşı mücadele etmek için kesinlikle birbirlerini cesaretlendiriyorlar.
Öte yandan kamusal emekle ilgili yüzyılımızın mücadeleleri şüphesiz evrensel olacaktır; zira bu mücadele insanları birbirine yaklaştırıyor, birbirlerini anlamalarını ve birbirlerinden ders almalarını sağlıyor.
Fransa hükümetinin protestoculara karşı orantısız güç kullandığına sıklıkla şahitlik ediyoruz. Öğrencilere uygulanan polis şiddetini, devlet kurumlarının giderek otoriterleşen yapısını ve medyanın bu şiddete karşı sergilediği ikiyüzlülüğü nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu baskının meşruiyetsizliğini ortaya çıkarmak ve kamuoyuna duyurmak için hangi argümanlar öne sürülmelidir?
Fransa’nın Avrupa’daki en şiddet eğilimli polis güçlerinden birine sahip olduğunu söylemek mümkündür. Keza Fransa’da düzeni sağlama stratejisi, zor yoluyla düzeni tahkim etme stratejisidir. Gençlere uygulanan polis şiddeti her geçen gün tırmanışa geçmektedir ve öğrencileri sokaklardan evlerine döndürmeye yöneliktir. Ne var ki hükümet bunun işe yaramayacağını bir türlü kavrayamamıştır. Örneğin Fransa’da son zamanlarda sokaklarda sıklıkla görebileceğiniz sloganlardan biri şöyledir: “ Evet, protesto etmekten korkuyorum ve tam da bu yüzden buradayım.”
Dahası Fransa anayasası keyfi ateş açma yetkisi getirilmesi veyahut savunma haklarını da kısıtlayan olağanüstü hal ilan edilmesi gibi imkânlarla çok daha otoriter bir rejime geçiş için sınırsız olanak tanıyor. Sosyal medya görüntülerinin bu anlamda çok ikna edici olduğunu ifade etmek mümkün; öğrencilere yönelik kolluk şiddeti içeren düzinelerce video mevcut. Ancak bu durumda başka ülkelerde neler olup bittiğini de incelemek önemli, çünkü söz konusu polis şiddeti olduğunda Fransa’nın Avrupa içerisindeki konumu oldukça biriciktir.
Son olarak ırkçılık, neo-faşizm dalgası ve otoriter kapitalizm dünya genelinde yükselişini sürdürürken; geleneksel ana muhalefete ve merkezi demokrat partilere verilen desteğin azaldığına şahitlik ediyoruz. Giderek güçlenen sokak hareketleri karşısında, partili siyasi mücadelenin sol içinde yeniden önem kazanacağını düşünüyor musunuz?
Bugün birçok ülkede gençliğin ezici bir çoğunlukla radikal solda yer aldığını görebiliyoruz. Fransa’da 30 yaşın altındaki vatandaşların neredeyse yüzde 50’si oyunu Jean-Luc Mélenchon’a veriyor. Öte yandan cumhurbaşkanlığı kampanyası sürecinde bizlere destek olmak üzere hareketimize katılan çok sayıda yeni yoldaşın akın ettiğine tanıklık ediyoruz.
Söz konusu Z Kuşağı olduğunda siyasi partilere ne kadar bağlı kalınacağından emin olamıyorum; ancak bildiğim ve alanlarda gözlemlediğim kadarıyla son derece siyasallaşmış ve haklarını talep etmeyi oldukça doğal bir refleks olarak tanımlayan bir nesille karşı karşıyayız. Bu kuşağın siyasete bağlılığının nasıl şekilleneceğini bilemiyorum, ancak çok büyük çaplı olacağını görebiliyorum.
